Do czasu zakończenia wojny część dzwonów nie uszła przed uderzeniem kafara i trafiła do huty. Duża część ocalała. Wśród szczęśliwie ocalałych znalazł się mniejszy z niemodlińskich dzwonów. Po większym ślad zaginął.

Po wojnie ocalały dzwon trafił do klasztoru Corvey nad Wezerą w północnej Westfalii, a w 1995 roku przekazany został do muzeum w Domu Śląskim w Königswinter niedaleko Bonn, gdzie znajduje się do dziś. Nadgryzł go już przysłowiowy ząb czasu. Staruszek jest pęknięty, a pęknięcie uszkodziło częściowo odlew średniowiecznej pieczęci. Jednak warto go odwiedzić na obczyźnie, będąc w tamtych okolicach Niemiec.

Artykuł opracowano na podstawie literatury (wyszczególnionej w bibliografii). Zawiera on rzetelne informacje na temat genealogii Piastów Opolskich i Niemodlińskich oraz ich pieczęci, używanych w XIII i XIV wieku. Jedną z ciekawszych prac w tym temacie, która zainspirowała mnie do zajęcia się tym zagadnieniem - jedną z nielicznych o tak starannie opracowanej ikonografii, zarówno pod względem jakości przedstawionych ilustracji, jak i ich opisów - jest przedwojenna publikacja, opracowana przez sfragistyków i numizmatyków z Polskiej Akademii Umiejętności. Efektem ich żmudnej pracy było dzieło wydane w 1936 roku w Krakowie, zatytułowane „Historja Śląska od najdawniejszych czasów do roku 1400”, gdzie w tomie III – który opracowali prawdziwi znawcy tematu: M.Gęborowicz, T.Dobrowolski, W.Podlacha, M.Gumowski, S.Mikucki, pod redakcją Władysława Semkowicza – zebrano chyba większość znanych wówczas w kraju i poza jego granicami śląskich pieczęci piastowskich, sfotografowano je, opisano i pod postacią estetycznie skomponowanych tablic pokazano czytelnikom zainteresowanym historią Śląska. Książka trafiła do księgarń Gebertera i Wolfa w Warszawie, Krakowie, Łodzi, Poznaniu, Wilnie i Zakopanem.
Wszystkie pokazane w poniższym opracowaniu wzory pieczęci są rysunkami autorskimi, sporządzonymi na podstawie obrazów zamieszczonych w podanych publikacjach, każdorazowo wymienianych przy opisie. Zostały one opracowane tak, aby przypominały oryginalne pieczęcie odciśnięte w laku bądź wosku.

Patrząc na rozgałęzione drzewo genealogiczne Piastów sprawujących rządy na ziemi opolskiej, w tym i na niemodlińskiej, przegląd ich pieczęci powinniśmy rozpocząć chyba od księcia Kazimierza I Opolskiego, syna Mieszka Plątonogiego, wnuka Władysława II Wygnańca. W 1228 roku ufundował on klasztor w Czrnowąsach dla Norbertanek, sprowadzonych tu wcześniej przez jego ojca. Poniżej pieczęć księcia Kazimierza i jego żony księżnej Wioli.

Kazimierz I zmarł w 1230 roku. Pochowany został w ufundowanym przez siebie klasztorze norbertanek w Czarnowąsach Pozostawił po sobie dwóch nieletnich synów: Mieszka II i Władysława I. Obaj synowie przez pewien czas pozostawali pod opieką matki, która w ich imieniu rządziła całym księstwem opolskim.

Mieszko II, zwany też Otyłym, w 1241 roku, jak pisze K.Stronczyński, „bił Tatarów pod Raciborzem, lecz później w bitwie pod Legnicą, stchórzył i przechylające się już na stronę Polaków zwycięstwo w klęskę przemienił”. Sprowadził on do Opola zakon franciszkanów. Zmarł w 1246 roku nie zostawiając po sobie potomków. Pochowany został w klasztorze dominikanów w Raciborzu. Poniżej pieczęcie księcia Mieszka II.

Władysław I Opolski po śmierci brata Mieszka II odziedziczył jego ziemie i w 1246 roku został panem całego Księstwa Opolskiego. Jego żoną była Eufemia Odonicówna, księżniczka wielkopolska. Książę ufundował klasztor dominikanów w Raciborzu, cystersów w Rudach, franciszkanów w Wodzisławiu, Głogówku i benedyktynów w Orłowej. Poniżej pieczęcie księcia Władysława I.

Władysław I zmarł w 1281 roku. Pochowany został w kościele dominikańskim w Raciborzu. Pozostawił po sobie czterech synów: Mieszka I, Przemysława, Kazimierza II i Bolesława I Opolskiego, między których podzielił Księstwo Opolskie.

Mieszko I, nazywany cieszyńskim, otrzymał Cieszyn i Oświęcim. Ożenił się z nieznaną bliżej księżniczką, lecz dość szybko owdowiał. Był założycielem cieszyńskiej linii Piastów. Zmarł ok. 1315 roku. Pochowany został prawdopodobnie w kościele dominikanów w Cieszynie.

Przemysław, nazywany raciborskim, otrzymał Racibórz. Jego żoną była Anna, córka władcy Czerskiego Konrada II. W 1299 roku nadał prawa miejskie Raciborzowi i ufundował tam klasztor dominikanek. Przemysław, uznawany za założyciela gałęzi raciborskiej Piastów, zmarł w 1306 roku i został pochowany w klasztorze Św. Jakuba w Raciborzu. Poniżej pieczęcie księcia Przemysława.

Kazimierz II, nazywany bytomskim, otrzymał Bytom. Zawarł związek małżeński z nieznanego pochodzenia Heleną. Jako pierwszy z książąt śląskich złożył hołd lenny Wacławowi II, przyjmując w 1289 roku czeskie poddaństwo. Zmarł w 1312 roku. Nie wiadomo gdzie został pochowany, prawdopodobnie w klasztorze w Czarnowąsach, który hojnie wspierał za życia. Poniżej pieczęcie księcia Kazimierza II.

Bolesław I Opolski otrzymał w spadku Opole. To właśnie on uznawany jest za założyciela opolskiej linii Piastów. Aktywnie wspierał politykę władcy czeskiego w Polsce i występował przeciwko Łokietkowi. W 1289 roku ciężko ranny w bitwie pod Siewierzem dostał się do niewoli Władysława Łokietka, z której powrócił prawie rok później po zapłaceniu okupu. W 1292 roku brał czynny udział w wyprawie wojennej skierowanej przeciw Łokietkowi. Polityka ścisłej współpracy z czeskimi Przemyślidami wkrótce przyniosła Bolkowi I znaczny wzrost znaczenia Księstwa Opolskiego na skalę międzynarodową. W 1297 roku brał udział w koronacji królewskiej swojego protektora, był mediatorem w konflikcie między hierarchami duchownymi Ołomuńca i Wrocławia, w 1298 roku został wysłany w zastępstwie Wacława II do Moguncji na spotkanie elektorów Rzeszy, na którym reprezentował Przemyślidę i gdzie nowym królem obrano Albrechta Habsburga. W 1300 roku brał udział w wyprawie Wacława II do Wielkopolski, za co został uhonorowany stanowiskiem starosty krakowskiego, które z przerwami pełnił przez kilka lat. Bolko I znany był z niezwykłej hojności względem instytucji kościelnych. Szczególnie upodobał sobie ufundowany przez siebie klasztor cystersów w Jemielnicy, oraz kościół franciszkanów w Opolu. Jego żoną była nieznana bliżej Agnieszka, którą książę poślubił około 1280 roku. Poniżej pieczęcie  księcia Bolesława I Opolskiego.

Bolesław I Opolski zmarł w 1313 roku. Pochowany został w kościele franciszkanów w Opolu. Pozostawił po sobie trzech synów: Bolesława Pierworodnego, Bolka II Opolskiego, oraz Alberta Strzeleckiego.

Albert, najmłodszy z braci, otrzymał w posiadanie Strzelce Opolskie, nazywane wówczas Wielkimi Strzelcami. Niewiele o nim wiadomo, K.Stronczyński podaje, że „...poddał się Czechom przed 1335 rokiem, miał żonę imieniem Agnieszka i córkę bardzo nadobną, zaślubioną Władysławowi Białemu książęciu Kujawskiemu, po której zawczesnej śmierci jej nieutulony małżonek, naprzód w klasztorze się zamknął, a następnie na wojownicze awantury się puścił”. W 1326 roku nadał prawa miejskie Strzelcom Opolskim - stolicy swojego księstwa. Hojnie też wspierał fundacją klasztoru cysterskiego w Jemielnicy. Książę Albert zmarł po 1366 roku i nie zostawił po sobie męskich potomków. Został pochowany w hojnie dotowanym przez siebie klasztorze w Jemielnicy. Poniżej zamieszczono jedyną znaną pieczęć księcia Alberta.

Bolesław Pierworodny, nazywany też Bolkiem I Niemodlińskim albo Falkenberskim, najstarszy syn zmarłego Bolka I Opolskiego, objął w posiadanie Niemodlin, gdzie była jego siedziba, oraz Głogówek i Wieluń. Jego żoną była Eufemia, inaczej Ofka, córka Henryka VI Dobrego księcia wrocławskiego. W 1326 roku w konflikcie z królem Polski Łokietkiem stracił ziemię wieluńską. W lutym 1327 roku poddał się królowi czeskiemu Janowi Luksemburskiemu, stając się dziedzicznym lennikiem czeskim. Od tego czasu jego losy związane były z Luksemburgami. Często towarzyszył królowi Janowi w objazdach; brał udział w wyprawie krzyżowej w 1328 roku organizowanej przez króla czeskiego przeciwko pogańskiej wówczas Litwie, wspomagając tym samym Krzyżaków. W 1336 roku do swego księstwa dołączył Prudnik. Był założycielem niemodlińskiej gałęzi Piastów opolskich.

Bolko II Opolski, drugi pod względem starszeństwa syn Bolka I Opolskiego, dostał w posiadanie Opole, tu też była jego siedziba. W 1326 roku ożenił się z Elżbietą córką księcia świdnickiego Bernarda. Związek ten zmusił go czasowo do prowadzenia przyjaznej polityki w stosunku do króla Polski Władysława Łokietka. Jednak już w kwietniu 1327 roku zerwał związki z Polską i uznał się lennikiem czeskim. Przykładał dużą wagę do rozwoju gospodarki księstwa poprzez lokację wielu miejscowości na nowoczesnym prawie niemiecki, dbał o rozwój handlu i rzemiosła. W 1351 roku odkupił od księcia legnickiego Byczynę i Kluczbork.   Hojnie też wspomagał kościół i klasztor franciszkański w Opolu. Bolesłw II Opolski był kontynuatorem głównej linii opolskiej Piastów.

Po śmierci Bolka I Opolskiego opolska linia Piastów rozdzieliła się na dwie gałęzie: niemodlińską i opolską. Pierwszym przedstawicielem gałęzi niemodlińskiej był wymieniony wcześniej Bolko Pierworodny (Niemodliński). Poniżej pieczęcie tego księcia.

Zmarł on w 1365 roku i nie wiadomo, gdzie został pochowany. Pozostawił po sobie pięć córek i trzech synów: Bolka II, Wacława i Henryka. Po jego śmierci Księstwo Niemodlińskie, obejmujące obszar Równiny Niemodlińskiej i część Płaskowyżu Głubczyckiego, przypadło kolejno jego synom, jednak ci dość szybko zmarli nie zostawiając potomków.

Bolko II Niemodliński, najstarszy syn Bolka Pierworodnego, był lennikiem czeskim. Dzięki wpływom na dworze w Pradze w 1355 roku został sędzią nadwornym króla czeskiego Karola IV. Zmarł w 1368 roku. Miejsce jego pochówku jest nie znane.

Wacław Niemodliński, drugi pod względem starszeństwa syn Bolesława Pierworodnego,  był lennikiem czeskim. Kiedy w 1365 roku zmarł Bolesław II Niemodlński Wacław objął rządy nad Księstwem Niemodlińskim. Niespodziewanie jednak zmarł w 1369 roku nie pozostawiając potomków.

Henryk Niemodliński, najmłodszy syn Bolesława Pierworodnego, był lennikiem czeskim. Początkowo wspólnie z braćmi rządził  Księstwem Niemodlińskim, a po ich zgonach, od 1369 roku skupił władzę w swoich rękach. Około 1370 roku zawarł układ sukcesyjny z książętami opolskimi Władysławem Opolczykiem i Bolkiem III, zatwierdzony przez suwerena cesarza Karola IV, na mocy którego po bezpotomnej śmierci jego księstwo miało przejść do Piastów Opolskich.. Henryk toczył długotrwały spór z biskupem wrocławskim o zamek w Jaworniku, który zakończyła dopiero śmierć biskupa w 1376 roku. Z jego następcą, księciem legnickim Wacławem, Henryk utrzymywał już poprawne stosunki, tak ze pod koniec swego życia zamieszkał nawet w jego zamku w Otmuchowie. Książę Henryk był szczególnie hojny dla Głogówka. W 1373 roku nadał mu prawa miejskie a w 1379 roku ufundował tam kolegiatę, której dochody zabezpieczył dwiema wsiami. Henryk Niemodliński zmarł nie pozostawiając potomków w 1382 roku i został pochowany w kolegiacie Św. Bartłomieja w Głogówku.

Poniżej zamieszczono dwie znane pieczęcie wymienianych wyżej książąt Niemodlińskich: Wacława i Henryka.

Po śmierci Henryka Niemodlińskiego, ostatniego z Piastów Niemodlińskich, władzę nad Niemodlinem i księstwem przejęli po nim Piastowie gałęzi opolskiej, a późnej, w 1460 roku dzielnica niemodlińska przyłączona została z powrotem do Księstwa Opolskiego.

Pierwszym przedstawicielem opolskiej gałęzi Piastów, która de facto stanowiła kontynuację ich linii (mimo iż Opole objął młodszy z synów), był wymieniany już wcześniej Bolko II Opolski. Poniżej pieczęcie księcia Bolesława II Opolskiego.

Zmarł on w 1356 roku i został pochowany w kościele franciszkanów w Opolu. Pozostawił po sobie pięć córek i trzech synów: Władysława Opolczyka, Henryka i Bolka III.

Władysław Opolczyk, najstarszy syn księcia Bolka II Opolskiego, młodość spędził na Węgrzech, gdzie ok. 1353 roku znalazł sobie żonę – Elżbietę Lackfich, przypuszczalnie córkę wojewody siedmiogrodzkiego. Po śmierci ojca Władysław został władcą Księstwa Opolskiego. Choć jego bracia również mieli prawa do księstwa udało się je zachować w całości. Po śmierci pierwszej małżonki książę ożenił się po raz drugi z Eufemią, córką Siemowita III z Mazowsza. Był bardzo zręcznym politykiem. Występował jako palatyn Węgier, pan wieluński, namiestnik ruski, pan dobrzyński i kujawski, wreszcie gubernator Regni Poloniae. Zasłynął jako fundator klasztoru na Jasnej Górze w Częstochowie. Zmarł w 1401 roku w Opolu i pochowany został w tamtejszym kościele franciszkanów. Wobec braku męskich potomków Księstwo Opolskie zostało przejęte przez jego bratanków: Bolka IV i Bernarda.

Henryk, najmłodszy syn księcia Bolka II Opolskiego, został przeznaczony do kariery duchownej i jeszcze za życia ojca został klerykiem przy katedrze we Wrocławiu. Nie wiadomo kiedy dokładnie zmarł (przypuszczalnie w 1365 roku) i gdzie został pochowany.

Bolko III, drugi pod względem starszeństwa syn księcia Bolka II Opolskiego, samodzielnym księciem został dopiero około 1370 roku, kiedy po śmierci stryja Alberta odziedziczył Księstwo Strzeleckie. Większą część swojego życia spędził na dworze Karola IV w Pradze albo Ludwika Węgierskiego w Budzie. Był żonaty z nieznaną bliżej Anna, z którą miał czterech synów: Jana Kropidłę, Bolka IV, Henryka i Bernarda oraz córkę Annę późniejszą opatkę w klasztorze w Trzebnicy. Bolko III opolski zmarł w 1382 roku i został pochowany w kaplicy św. Anny kościoła franciszkanów w Opolu. Opiekę nad księstwem strzeleckim i małoletnimi synami Bolka III przejął ich stryj Władysław Opolczyk.

Poniżej znane pieczęcie wymienionych książąt opolskich.

Ze wszystkich czterech synów Bolka III, jedynie Bolko IV pozostawił po sobie męskich potomków: Bolesława V, Jana, Henryka i Mikołaja I, a spośród nich jedynie Mikołaj I przedłużył o jeszcze jedno pokolenie linię Piastów opolskich, która ostatecznie wygasła w 1532 roku wraz ze śmiercią ostatniego z rodu księcia Jana Dobrego.

Po śmierci Jana Dobrego Księstwo Opolskie trafiło w ręce ich prawnego suwerena – króla, a od 1543 roku cesarza Ferdynanda I Habsburga. Podzielono je wówczas na wiele drobnych części, tzw. dóbr zastawnych, które najpierw wydzierżawiano, a później sprzedawano kolejnym feudałom, jako dobra dziedziczne. W ten sposób na obszarze dawnego księstwa powstawały kolejne Herrschafty, czyli państwa stanowe (inaczej dobra panów, albo dobra pańskie) tworzące podstawę gospodarki ówczesnego cesarstwa.

01. Kazimierz I, książę opolski, 1226 rok
Pieczęć konna, przedstawia uzbrojonego księcia z podniesionym do cięcia mieczem, z tarczą na piersi, na której widać orła z rozpiętymi skrzydłami. W otoku napis: +SIGILLVM KA ZIMIR DV ....FILII MESCONI S. Podpis księcia na dokumencie pod pieczęcią brzmi Ego K.dictus dux de Opol (pokazany wzór opracowano na podstawie rysunku, zamieszczonego w książce K.Stronczyńskiego, sporządzonego pod koniec XIX wieku z oryginalnej pieczęci przechowywanej w Archiwum Prowincji Śląskiej we Wrocławiu).

02. Wiola, księżna opolska, żona Kazimierza I, 1234 rok
Pieczęć majestatowa z roku 1234, przedstawia księżną na tronie z dwoma synami, Mieszkiem i Władysławem po bokach. W otoku napis: +SIGILLVM VIOLE.DVCISSE.IN OPOLE  (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii wykonanej w latach trzydziestych w Krakowie, zamieszczonej w książce „Historja Śląska ... do roku 1400”).

03. Mieszko II, książę opolski, 1242 rok
Pieczęć piesza, w części złamana, przedstawia księcia stojącego prawdopodobnie z chorągwią w prawej, a podłużną tarczą w lewej ręce. W otoku pieczęci częściowo widoczny napis: +SIGILLVM MESCOONIS.DVC....POL (pokazany wzór opracowano na podstawie rysunku, zamieszczonego w książce K.Stronczyńskiego, sporządzonego pod koniec XIX wieku z oryginalnej pieczęci przechowywanej w Archiwum Prowincji Śląskiej we Wrocławiu).

04. Mieszko II, książę opolski, 1245 rok
Pieczęć konna, przedstawiająca księcia na koniu z mieczem uniesionym do cięcia. W otoku napis: S.MESCINIS DVCIS DE OPOL (pokazany wzór opracowano na podstawie rysunku, zamieszczonego w książce K.Stronczyńskiego, sporządzonego pod koniec XIX wieku z oryginalnej pieczęci przechowywanej w Archiwum Kapituły Katedralnej we Wrocławiu).

05. Władysław I, książę opolski, 1247 rok
Pieczęć konna, w otoku napis: +SIGILLVM DVCIS WLODISLAI DE OPOL (pokazany wzór wykonano na podstawie rysunku z opracowania Vossberga – Siegel des Mittelalters, zamieszczonego w książce K.Stronczyńskiego).

06. Władysław I, książę opolski, 1257 rok
Pieczęć konna z lat 1257-1262. Książę na koniu z mieczem i tarczą, czprak koński z 2 kołami, pod koniem czapla. W otoku napis: +SIGILL.WLA-DZIZLAI.D-VCIS.DE OPOL (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii wykonanej w latach trzydziestych w Krakowie, zamieszczonej w książce „Historja Śląska ...”).

07. Władysław I, książę opolski, 1260 rok
Pieczęć piesza z lat 1260-1281. Książę stoi z proporcem i tarczą, na głowie hełm z pióropuszem, w otoku napis: .S:WLADISLAI:DEI:GRA:DVCIS:OPOLIEN (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii wykonanej w latach trzydziestych w Krakowie, umieszczonej w książce „Historja Śląska ...”).

08. Władysław I, książę opolski, ok. 1260 rok
Pieczęć bardzo uszkodzona, wewnątrz sama tarcza herbowa nakryta hełmem. Fragment napisu na otoku: LADISLAI DVC (znana jest jeszcze jedna mała pieczęć, używana jako contrasigillum, z napisem S.DVCIS WLADISLAVI.) (pokazany wzór wykonany został w oparciu o rysunek dr Pfotenhauera, zamieszczony w książce K.Stronczyńskiego).

09. Mieszko I, książę opolski i raciborski, 1288 rok
Pieczęć piesza z lat 1288-1290, przedstawia księcia stojącego z proporcem i tarczą, z głową nakrytą hełmem. W otoku napis: S:MESCONIS DI:GRA:DVCIS OPOLIEN DNI.DE RATIBOR (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii wykonanej w latach trzydziestych w Krakowie, umieszczonej w książce „Historja Śląska ... ”).

10. Mieszko I, książę opolski i oświęcimski, ok. 1290 rok
Pieczęć piesza, bardzo podobna raciborskiej, przedstawia księcia stojącego z proporcem i tarczą, z głową nakrytą hełmem. W otoku napis: S:MESCONIS DI:GRA:DVCIS OPOLIEN DNI.DE OSVENCIM (pokazany wzór sporządzono na podstawie rysunku oryginalnej pieczęci, przechowywanej w zbiorach prywatnych na obszarze Galicji, zamieszczonej w książce K.Stronczyńskiego).

11. Przemysław, książę opolski i raciborski, 1287 rok
Pieczęć herbowa, występująca przy dokumentach z lat 1287, 1292 i 1298, przedstawiająca tarczę z orłem. W otoku napis: +S’PMISLII DEI GRA DVC’RATIBORIENS’ (pokazany wzór sporządzono na podstawie rysunku z opracowania dr Pfotenhauera, zamieszczonego w książce K.Stronczyńskiego).

12. Przemysław, książę opolski i oświęcimski, 1302 rok
Pieczęć piesza, podobna do pieczęci Mieszka, Napis otokowy uszkodzony: S: PPREMISLI DEI GRACIA DVCIS OPOLIEN DNI D OSVENCIM (pokazany wzór sporządzono na podstawie rysunku oryginalnej pieczęci przechowywanej w archiwum klasztoru Cystersów w Mogile pod Krakowem, zamieszczonej w książce K.Stronczyńskiego).

13. Kazimierz II, książę opolski i głogówecki, 1281 rok
Pieczęć z ukośnie umieszczoną tarczą herbową i hełmem z pawim ogonem, w dużym stopniu uszkodzona. W jej otoku daje się tylko odczytać: S.D....IMIR....GLOGOWI (mowa tu o Głogówku na G,Śląsku) (pokazany wzór sporządzono na podstawie rysunku dr Pfotenhauera, zamieszczonego w książce K.Stronczyńskiego).

14. Kazimierz II, książę opolski i bytomski 1294 rok
Pieczęć z orłem śląskim umieszczonym centralnie w polu używana w latach 1294, 1295, 1298. Napis na otoku: +S.KAZIMIRI.DI.GRA.DVCIS.BITOMIENS (pokazany wzór sporządzono na podstawie rysunku dr Pfotenhauera, zamieszczonego w książce K.Stronczyńskiego).

15. Bolesław I, książę opolski, 1294 rok
Pieczęć herbowa z lat 1294-1301, ma tarczę z orłem, nakrytą hełmem z pióropuszem, w tle guzy, w otoku napis: +.S.DVCIS.DEI GRACIA.BOLESSLAI.D:OPOL. Znany jest jeszcze drugi, prawie taki sam wzór tej pieczęci, różniący się jedynie rozłożeniem poszczególnych liter napisu na otoku oraz trzeci, trochę mniejszy z napisem +SIGILLVM DVCIS BOLESLAI DE OPOL. Ten ostatni znaleziono przy dokumentach z lat 1279, 1285, 1290. (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii wykonanej w latach trzydziestych w Krakowie, umieszczonej w książce „Historja Śląska ...”).

16. Bolesław I, książę opolski, 1311 rok
Pieczęć piesza z roku 1311, przedstawia księcia stojącego pod baldachimem, z mieczem i tarczą w ręku, po bokach dwa zamki. W otoku napis: +.S.DVCIS.BOLESSL-AI.:OPOLIENSSI (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii wykonanej w latach trzydziestych w Krakowie, umieszczonej w książce „Historja Śląska ...”).

17. Bolesław I, książę opolski, ok. 1311 rok
Pieczęć herbowa (contrasigillum), z orłem w polu. Napis na otoku: +S.BO*DVCIS.OPOLIEN (pokazany wzór sporządzono na podstawie rysunku opracowanego przez dr Pfotenhauera, zamieszczonego w książce K.Stronczyńskiego).

18. Bolesław I, książę opolski, 1312 rok
Pieczęć herbowa (contrasigillum) z 1312 roku, przedstawiająca w swoim polu tarczę z orłem zwróconym w prawo. W otoku napis: +.S.BO.DVCIS.OPOLIEN. (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii wykonanej w latach trzydziestych w Krakowie, umieszczonej w książce „Historja Śląska ...”).

19. Albert, książę opolski i wiekostrzelecki, 1321 rok
Pieczęć herbowa z lat 1321-1342, przedstawiająca w swoim polu tarczę ukośnie położoną, a w niej orła zwróconego w prawo. Nad lewym rogiem tarczy hełm zwrócony w prawo z pawim pióropuszem. W otoku napis: +.S.ALBERT.DEI.GRA.IVNIORIS.DVCIS.OPOLIEN. (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii wykonanej w latach trzydziestych w Krakowie, umieszczonej w książce „Historja Śląska ...”).

20. Bolko I, książę niemodliński, 1314 rok
Pieczęć herbowa (contrasigillum) z 1214 roku, przedstawiająca w swoim polu tarczę z orłem zwróconym w lewo. W otoku napis: +S BOL DVCIS NIEMODLINEM. (Przedstawiona pieczęć zapożyczona została z książki A.Paszkowskiej „Zamek w Niemodlinie, dzieje i architektura”; pochodzi z dokumentu wydanego dla filii klasztoru lubiąsckich cystersów w Kazimierzu pod Głogówkiem)

21. Bolko I, książę niemodliński, 1321 rok
Pieczęć herbowa (contrasigillum) z 1321 roku, przedstawiająca w swoim polu tarczę z orłem zwróconym w prawo. W otoku napis: +S BOL DI GRA DVCIS D FALKIBG (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii wykonanej w latach trzydziestych w Krakowie, umieszczonej w książce „Historja Śląska ...”).

22. Bolko I, książę niemodliński, 1318 rok
Pieczęć herbowa z lat 1318-1361, wyobraża tarczę z orłem, nakrytą hełmem z pióropuszem. W otoku napis: +S.BOL.DI GRA.DVCIS.VALKINBERGENSIS*+ (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii wykonanej w latach trzydziestych w Krakowie, umieszczonej w książce „Historja Śląska ...”).

23. Bolesław II, książę opolski, 1321 rok
Pieczęć piesza z lat 1321-1345, wyobraża księcia z mieczem i tarczą w ręku, stojącego w gotyckiej arkadzie z basztami po bokach. W otoku napis: S BOLESLAI SECVNDI DEI GRACIA DVCIS OPOLIENS (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii wykonanej w latach trzydziestych w Krakowie, umieszczonej w książce „Historja Śląska ...”).

24. Bolko II, książę opolski, 1353 rok
Pieczęć hełmowa (contrasigillum) z lat 1353-1356, przedstawiająca w swoim polu hełm zwrócony w prawo z labrami. W klejnocie orzeł zwrócony w prawo z podniesionymi skrzydłami, trzymający literę majuskulną L w dziobie. W otoku napis: + A POLKOIS.DVCIS.OPOLIENSIS. (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii wykonanej w latach trzydziestych w Krakowie, umieszczonej w książce „Historja Śląska ...”).

25. Wacław, książę niemodliński, 1368 rok
Pieczęć herbowa z 1368 roku, przedstawiająca w polu pokrytym grubo rzeźbionymi gwiazdami ukośnie położoną tarczę a w niej orła zwróconego w prawo. Nad lewym rogiem tarczy hełm zwrócony w prawo z labrami i pawimpióropuszem. W otoku napis: +SIGILLVM.WENCESSLAI.DVCIS.VALKINBERGENSIS. (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii wykonanej w latach trzydziestych w Krakowie, zamieszczonej w książce „Historja Śląska ... do roku 1400”).

26. Henryk, książę niemodliński, 1381 rok
Pieczęć herbowa z 1381 roku, przestawiająca w swoim polu tarczę położoną ukośnie, a w niej orła zwróconego w prawo. Nad lewym rogiem tarczy hełm zwrócony w prawo z labrami i pawim pióropuszem. W otoku napis: +SIGILLVM:HEINRICI:DVCIS:FALKINBERGENSIS. (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii wykonanej w latach trzydziestych w Krakowie, zamieszczonej w książce „Historja Śląska ...”).

27. Władysław, książę opolski, 1368 rok
Pieczęć hełmowa (contrasigillum) z 1368 roku, przedstawiająca w swoim polu hełm zwrócony w prawo z labrami i strusim pióropuszem. W otoku napis:+S.LADISLAI DVCIS OPOLIENSIS (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii zamieszczonej w książce „Historja Śląska ... do roku 1400”, a wykonanej w Archiwum Państwowym w Budapeszcie w latach trzydziestych XX w.).

28. Władysław, książę opolski, 1368 rok
Pieczęć herbowa (contrasigillum) z 1368 roku, przedstawiająca w swoim polu orła zwróconego w lewo. W otoku napis w części uszkodzony: +S DVX OPVLIE PALATIN......NAGARIE 7C. (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii zamieszczonej w książce „Historja Śląska ... do roku 1400”, a wykonanej w Archiwum Państwowym w Budapeszcie w latach trzydziestych XX w.).

29. Władysław, książę opolski, 1369 rok
Pieczęć konna przedstawiająca w swoim polu księcia pędzącego w lewo, z podniesionym mieczem w prawej i tarczą w lewej ręce. W tarczy orzeł zwrócony w lewo. Na hełmie orzeł zrywający się do lotu w lewo. W otoku napis dwurzędowy: +LADIZLAVS.DEI.GRACIA.DVX*-OPVLIE.PALATINV//S.ET.IVDEX.COMANORVM.RE-GNI.HVNGARIE. (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii zamieszczonej w książce „Historja Śląska ... ”, a wykonanej w Archiwum Państwowym w Budapeszcie w latach trzydziestych XX w.).

30. Władysław, książę opolski, 1372 rok
Pieczęć majestatyczna z roku 1372, przedstawia księcia jako wielkorządcę Rusi. Siedzi na tronie w wysokim kołpaku na głowie. W prawej ręce trzyma miecz wsparty na ramieniu. Z prawej strony tarcza heraldyczna z wizerunkiem orła, z lewej tarcza z wizerunkiem lwa stojącego. Nie znalazłem niestety treści napisu na otoku pieczęci. (pokazany wzór opracowano na podstawie rysunku, zamieszczonego w książce Uzbrojenie i ubiór rycerski Piastów śląskich od XII do XIV wieku).

31. Władysław, książę opolski i wieluński, 1378 rok
Pieczęć konna z lat 1378-1386, w czterołukowym obramieniu książę na koniu, z mieczem w ręku i hełmem na głowie, z czaprakiem bogato haftowanym. Na hełmie tarcza 4-polowa, za siodłem piesek. W otoku napis minuskułą: +ladislaus dei gracia – dur et dns opolien – et – welunensis+c (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii wykonanej w latach trzydziestych w Krakowie, zamieszczonej w książce „Historja Śląska ...”)

32. Władysław, książę opolski i wieluński, 1384 rok
Pieczęć sekretna z lat 1384-1399, używana czasem jako contrasigillum do poprzedniej, wyobraża gemmę z główką dziecięcą, oprawną w ramkę 6-łukową z 4 tarczami herbowymi: śląską, dobrzyńską, kujawską i wieluńską. W otoku napis minuskułą: ladislai` di – gra dvcis opolien wilvn – wladisla dobri (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii wykonanej w latach trzydziestych w Krakowie, zamieszczonej w książce „Historja Śląska ...”)

33. Władysław, książę opolski, 1373 rok
Pieczęć herbowa typu gemmy (contrasigillum) z 1373 roku. W polu pieczęci, pokrytym ornamentem roślinnym, głowa dziecka en face. Napis otokowy rozdzielony trzema tarczami, jedna u góry, dwie po bokach. W górnej orzeł zwrócony w prawo, w prawej dolnej dwa rogi myśliwskie, zwrócone munsztukami do siebie a sznurki rogów zaplatają się wzajemnie. W dolnej lewej lew wspięty w prawo. Napis otokowy minuskulny: ladislavs dux – opolien dns russie – et welunens (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii wykonanej w latach trzydziestych w Krakowie, zamieszczonej w książce „Historja Śląska ...”)

34. Bolko III, książę opolski, 1360 rok
Pieczęć konna z lat 1360-1362, przedstawia księcia na koniu, z hełmem i orłem na głowie, z mieczem i  tarczą w ręku, z tarczami herbowymi na czapraku. W otoku napis: +S.BOLCONIS.TERCII.D-EI.GRACIA.DVC-IS.OPOLIENS-IS (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii wykonanej w latach trzydziestych w Krakowie, zamieszczonej w książce „Historja Śląska ...”)

35. Bolko IV, książę opolski, 1389 rok
Pieczęć hełmowa z lat 1389-1398, przedstawiająca w polu hełm z labrami i orłem koronowanym, stojącym w klejnocie, z podniesionymi skrzydłami, zwrócony w prawo. Napis minuskulny w otoku: *sigillum*bolkonis*quarri*ducis*opoliens* (pokazany wzór opracowano na podstawie fotografii wykonanej w latach trzydziestych w Krakowie, zamieszczonej w książce „Historja Śląska ...”)

Opracował M.Woźniak

Bibliografia:

Historja Śląska od najdawniejszych czasów do roku 1400, tom III, opracowany przez: M.Gęborowicz, T.Dobrowolski, W.Podlacha, M.Gumowski, S.Mikucki, pod redakcją Władysława Semkowicza, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 1936.

Marsch Angelika, Oppeln, Falkenberg, Gross Strehlitz, Historische Ansichten aus vier Jahrhunderten, Bergstadtverlag Wilhelm Gottlieb Korn, 2007.

Paszkowska Aleksandra, Zamek w Niemodlinie dzieje i architektura, Niemodlińskie Towarzystwo Regionalne, Niemodlin 2007.

Stronczyński Kazimierz, „Pomniki książęce Piastów, lenników dawnej Polski, w pieczęciach, budowlach, grobowcach i innych starożytnościach zebrane i objaśnione”, drukarnia E.Pańskiego,  Piotrków, 1888.

Wawrzonkowska Zdzisława, Uzbrojenie i ubiór rycerski Piastów śląskich od XII do XIV wieku, Łódzkie Towarzystwo naukowe, Wydział II – Nauk Historycznych i Społecznych, Acta Archeologica Lodziensia, nr 25, Łódź 1976.